wystawa w Galerii Ratusza w Brzegu

110 lat temu, 6 sierpnia 1914, z krakowskich Oleandrów wymaszerowała 1 Kompania Kadrowa Józefa Piłsudskiego do czynu zbrojnego o odzyskanie niepodległości Polski.

O wystawie

Przygotowana z okazji jubileuszu ekspozycja prezentuje 20 czarno-białych zdjęć w dużym formacie autorstwa Mieczysława Wejnerowskiego. Autor utrwalił w obiektywie codzienność podczas marszów Szlakiem I Kompanii Kadrowej z lat 80. i 90. XX wieku.

Na zdjęciach poza ostatnimi legionistami i działaczami opozycji niepodległościowej zostali uwiecznieni także brzeżanie, którzy 35 lat temu uczestniczyli w Marszach Szlakiem Kompanii Kadrowej. Wśród nich byli: poza fotografikiem Mieczysławem Wejnerowskim, Krzysztof Rozpondek (dziś profesor Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu i główny inicjator brzeskiej grupy na Kadrówce) oraz śp. Janusz Ireneusz Wójcik poeta i samorządowiec, w przeszłości dyrektor Brzeskiego Centrum Kultury.

Wystawę fotograficzną uzupełniają pamiątki i wydawnictwa związane z Marszem Kadrówki. Ekspozycję Kadrówka w kadrze będzie można oglądać od 26 lipca do 31 sierpnia 2024 r. w Galerii Ratusza w Brzegu.

Historia Marszu Szlakiem I Kompanii Kadrowej

Przypomnijmy:

Pierwszy Marsz został zorganizowany przez legionistów 100 lat temu w 1924 r., w 10. rocznicę wymarszu Kadrówki. Jego uczestnikami byli członkowie Związku Strzeleckiego i żołnierze Wojska Polskiego.

Tradycja przedwojenna i zakaz w PRL

W okresie II Rzeczypospolitej Marsz był największym przedsięwzięciem organizowanym przez Związek Strzelecki. W okresie powojennym Marsze były zakazane. Dopiero na fali wydarzeń z początku lat 80., z inicjatywy środowisk niepodległościowych, powrócono do idei Marszu.

Reaktywacja w latach 80.

Pierwszy Marsz powojenny odbył się w sierpniu 1981 r., a jego komendantem był płk Józef Teliga oficer AK i działacz Solidarności. W Marszu uczestniczyło kilkadziesiąt osób, wśród nich żyjący legioniści i działacze opozycji (przede wszystkim Solidarności i KPN).

Mimo represji ze strony władz komunistycznych Marsze odbywały się nieprzerwanie do 1989 r. Miały charakter demonstracji patriotycznej i niepodległościowej. Uczestniczyło w nich od kilkunastu (w stanie wojennym w 1982 r.) do kilkudziesięciu osób. W 1984 r. wszyscy uczestnicy Marszu blisko 80 osób zostali aresztowani przez SB pod Jędrzejowem. Wsparcia dla Marszu w tym okresie udzielały m.in. Kościół, środowiska kombatanckie, a także polskie ośrodki emigracji niepodległościowej w Londynie i Nowym Jorku.

Po 1989 r. rozwój i współczesna formuła

Po przełomie 1989 r. Marsz powrócił do formuły przedwojennej. Brało w nim udział ponad 400 osób, a w Marszu w 2004 r., kiedy przypadła 90. rocznica Czynu Legionowego prawie 500. Uczestnicy pochodzą z różnych środowisk; są to m.in. członkowie Związku Piłsudczyków, organizacji strzeleckich, harcerze, młodzież ze szkół noszących imię Józefa Piłsudskiego, a także żołnierze WP z jednostek dziedziczących tradycje legionowe oraz młodzież z Wileńszczyzny i Podola.

Marsz ma formułę zawodów sportowo-paramilitarnych. Uczestnicy biorą udział w marszu na orientację, zajęciach strzeleckich, kursach udzielania pierwszej pomocy przedmedycznej oraz konkursach historycznych. Odwiedzają także miejsca związane z walkami o niepodległość.

Marsz trwa od 6 do 12 sierpnia. Rozpoczyna się na krakowskich Oleandrach, a kończy w Kielcach pod pomnikiem Czwórki Legionowej oraz przy Pałacu Biskupów Krakowskich.