Wrocław uczcił 163. rocznicę Powstania Styczniowego
Obchodziliśmy 163. rocznicę wybuchu Powstania Styczniowego. W tym roku przypada również 200. rocznica urodzin Romualda Traugutta, najbardziej znanego przywódcy powstania z 1863 roku. Z tej okazji mieszkańcy Wrocławia i okolicznych miejscowości licznie uczestniczyli w obchodach rocznicowych. 25 stycznia 2026 r. w kościele pw. św. Elżbiety odprawiono uroczystą Mszę Świętą w asyście pocztów sztandarowych. Uroczystości uświetniły sztandary Związku Piłsudczyków (Oddział we Wrocławiu), Związku Piłsudczyków RP, Solidarności Walczącej, grup rekonstrukcyjnych oraz pocztów reprezentujących szkoły i stowarzyszenia.
W uroczystości uczestniczyli m.in. przedstawiciele Związku Sybiraków, Towarzystwa Edukacji Historycznej i Patriotycznej Semper Fidelis, Stowarzyszenia Historycznego Gloria Victis oraz Stowarzyszenia Pamięci Zesłańców Sybiru. Wśród obecnych byli także członkowie Klubu Gazety Polskiej we Wrocławiu oraz przedstawiciele Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Koła w Brzegu.
Przemarsz pod Uniwersytet Wrocławski
Następnie uczestnicy uroczystości licznie zgromadzeni wrocławianie, przedstawiciele władz wojewódzkich i samorządowych oraz innych instytucji w asyście orkiestry wojskowej i kompanii honorowej Wojska Polskiego przeszli pod Uniwersytet Wrocławski.
Dalsze uroczystości odbyły się pod tablicą upamiętniającą 12 powstańców styczniowych, którzy zginęli podczas insurekcji w 1863 roku. Wśród powstańców przybywających spoza kordonów zaborczych znaleźli się także polscy studenci Uniwersytetu Wrocławskiego. Było ich kilkudziesięciu, a 12 z nich poległo. Byli to: Ignacy Gosk, Zygmunt Kucharski, Karol Liebelt, Nikodem Maryański, Celestyn Milewski, Wacław Neustuppe, Artakserkses Pągowski, Ignacy Plewiński, Lucjan Smyt, Franciszek Szrajer, Kazimierz Unrug i Kazimierz Zimmerman. Od 63 lat ich pamięć uwiecznia tablica wmurowana w ścianę gmachu głównego uczelni, odsłonięta w setną rocznicę wybuchu Powstania Styczniowego.
Delegacje poszczególnych środowisk złożyły wiązanki biało-czerwonych kwiatów. Uroczystość na placu Uniwersyteckim rozpoczęła się od odśpiewania hymnu narodowego. Przed tablicą pełniono asystę wojskową wystawioną przez 10 Wrocławską Brygadę Łączności.
W swoich wystąpieniach ks. dr Adam Szpotański przestrzegał przed podziałami społecznymi w Polsce. Jak podkreślał, niemal zawsze prowadziły one do utraty niepodległości.
Przed tablicą upamiętniającą 12 poległych powstańców prof. Krzysztof Rozpondek, prezes wrocławskiego Związku Piłsudczyków, przypomniał historię obchodów kolejnych rocznic, a swoje wystąpienie zakończył powstańczym zawołaniem: Boże, zbaw Polskę.
O bohaterstwie powstańców
O bohaterstwie powstańców wspominali m.in. Robert Olkiewicz, rektor Uniwersytetu Wrocławskiego, oraz Kamil Dworaczek, dyrektor wrocławskiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej, podkreślając ponadczasowość ich walki.
Damian Mrozek ze Związku Piłsudczyków RP (Oddział Psie Pole) przypomniał związki powstańców z Wrocławiem. Dzieci i wnuki powstańców kontynuowały ich tradycję oraz walkę o niepodległość już w XX wieku w strukturach Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej. Podczas uroczystości osobom najbardziej zaangażowanym w popularyzację historii i działalność patriotyczną wręczono medale oraz pamiątkowe ryngrafy.
Oryginalne pamiątki
Uroczystościom towarzyszyła ekspozycja oryginalnych pamiątek: biżuterii, krzyżyków, broszek oraz różnych przypinek z czasów powstania i okresu poprzedzającego wybuch styczniowej insurekcji. Wystawę przygotowało Stowarzyszenie Wrocławskich Kolekcjonerów. Wydarzenie zorganizowały: wrocławski oddział IPN oraz Związek Piłsudczyków, na czele z prezesem prof. Krzysztofem Rozpondkiem.
Warto przypomnieć, że Marian Langiewicz, jeden z przywódców powstania, studiował na Uniwersytecie Wrocławskim. Poeta i publicysta epoki pozytywizmu Adam Asnyk, członek władz powstańczych w 1863 roku, jeszcze przed wybuchem powstania mieszkał przez niespełna rok we Wrocławiu. Działał w funkcjonującym na Uniwersytecie Towarzystwie Literacko-Słowiańskim. W 1871 r. powstał utwór Miejmy nadzieję, który nawet po upadku powstania miał dodawać Polakom otuchy i nadziei na odzyskanie niepodległości.
Bilans zmagań
Podczas Powstania Styczniowego w ponad 1200 potyczkach i bitwach poległo blisko 20 tys. powstańców. Ponad 40 tys. osób skazano na śmierć lub więzienie. Około 10 tys. bojowników zdołało przedostać się poza granice Imperium Rosyjskiego i uniknąć kaźni. Stracenia, zesłania na Syberię i konfiskaty majątków dotknęły nie tylko szlachtę, która przez wieki stanowiła naród polityczny. Przedstawiciele pozostałych stanów społecznych rozpoczynali swoją drogę ku pełnej świadomości narodowej i obywatelskiej. To tragiczne, wspólne doświadczenie w dużym stopniu przyczyniło się do budowy nowoczesnej tożsamości narodowej. Ukształtowało patriotyzm kolejnych pokoleń Polaków, którzy w 1918 r. zdołali odbudować niepodległe państwo polskie. Oficjalnym symbolem powstańców był herb Rzeczypospolitej Trojga Narodów: Orzeł Korony, Pogoń Litwy i Archanioł Rusi. Reakcją na powstanie były surowe represje ze strony Rosjan.
Leave a Reply