Powstanie Styczniowe – wątki wrocławskie

 

W157-tą rocznicę wybuchu Powstania Styczniowego odbyły się uroczystości we wrocławskim kościele pw. Elżbiety.

Odprawiona została uroczysta Msza święta w asyście pocztów sztandarowych Związku Piłsudczyków, Solidarności Walczącej, harcerzy oraz innych pocztów reprezentujących szkoły i stowarzyszenia.

Uczestnicy uroczystości licznie zgromadzeni wrocławianie, przedstawiciele władz województwa i samorządowych oraz instytucji w asyście orkiestry wojskowej i kompani honorowej Wojska Polskiego przeszli wrocławskim Rynkiem pod Uniwersytet Wrocławski, gdzie odbyły się dalsze uroczystości.

Warto przypomnieć, że Marian Langiewicz jeden z przywódców powstania studiował także na Uniwersytecie Wrocławskim.

Kwiaty w kolorze biało-amarantowym, które były przyjęte jako  barwy narodowe w czasie powstania styczniowego złożył pod pamiątkową tablicą Rektor Uniwersytetu Wrocławskiego. Kwiaty pod tablicą poświęconą poległym powstańcom złożył także dyplomata z konsulatu węgierskiego.

 

Znaczenie Powstania Styczniowego

Powstanie Styczniowe, ostatni i największy z dziewiętnastowiecznych zrywów narodowo-wyzwoleńczych Polaków,  mimo porażki stało się zwrotnym punktem w naszej walce o odzyskanie niepodległości. Zapoczątkowane było w najtrudniejszej porze roku przez świadomą prowokację kolaborantów na usługach Rosji. Powstanie toczyło się  wbrew ze wszech miar  niekorzystnym warunkom bez wsparcia własnego wojska i objęło rozległe obszary ziem zaboru rosyjskiego. Trwało blisko dwa lata i zaangażowało ponad 200 tys bojowników, w tym licznych mieszkańców pozostałych zaborów, a nawet ochotników cudzoziemskich.

Asymetria sił i środków zmusiła powstańców do przyjęcia taktyki partyzanckiej, a w miastach rozwinęła się w nieznanym wcześniej rozmiarze konspiracja, która doprowadziła do utworzenia pierwszego polskiego państwa podziemnego  z tajnym Rządem Narodowym, administracją regionalną, służbami wywiadowczymi oraz kontrwywiadowczymi, dyplomacja, aparatem podatkowym, a nawet prasą.

Doświadczenia następnych pokoleń

Wzorce i doświadczenia powstańczej konspiracji wykorzystano w późniejszej walce o niepodległość ojczyzny, zarĂłwno podczas pierwszej jak i drugiej wojny światowej. W bojach polskich “partii powstańczych” (oddziałów partyzanckich) z Moskalami brali takĹźe udział przedstawiciele innych nacji, zamieszkujących Kresy dawnej Rzeczypospolitej. Oficjalnym symbolem powstańcĂłw był herb Rzeczypospolitej Trojga NarodĂłw: Orzeł Korony, Pogoń Litwy i Archanioł Rusi. Reakcją na Powstanie były surowe represje ze strony Rosjan.

W ponad 1200 potyczkach i bitwach poległo blisko 20 tys powstańcĂłw, ponad 40 tys. objęły wyroki śmierci i więzienia. Około 10 tys. bojownikĂłw zdołało przedostać się poza granice Imperium Rosyjskiego i uniknąć kaĹşni. Stracenia, zesłania na Syberię i konfiskaty majątkĂłw dotknęły nie tylko szlachtę stanowiąca przez wieki “narĂłd polityczny”, lecz takĹźe licznych przedstawicieli pozostałych stanĂłw społecznych, ktĂłre rozpoczynały swoją drogę ku pełnej świadomości narodowej i obywatelskiej. To tragiczne wspĂłlne doświadczenie bardzo przyczyniło się do budowy nowoczesnej toĹźsamości narodowej i ukształtowało patriotyzm kolejnych pokoleń PolakĂłw, ktĂłrzy w 1918 r. zdołali odbudować niepodległe Państwo Polskie.

Studenci Uniwersytetu Wrocławskiego

Wśród przybywających spoza kordonów zaborczych powstańców znaleźli się także polscy studenci Uniwersytetu Wrocławskiego. Było ich kilkudziesięciu, a 12 z nich poległo. Byli to: Ignacy Gosk, Zygmunt Kucharski, Karol Liebelt, Nikodem Maryański, Celestyn Milewski, Wacław Neustuppe, Artakserkses Pągowski, Ignacy Plewiński, Lucjan Smyt, Franciszek Szrajer, Kazimierz Unrug i Kazimierz Zimmerman. Ich pamięć uwiecznia tablica wmurowana w ścianę gmachu głównego uczelni.

Związek Piłsudczyków Oddział we Wrocławiu

Wrocław 26 stycznia 2020.