Tag: GrodkĂłw

REZERWAT PRZYRODY  “PRZYLESIE”

Gmina Olszanka, 600 m na zachód od wsi Przylesie. Powołany decyzją nr 70 Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego 20.06.1969r. Obejmuje 18,64 ha (61,83 ha otuliny). Występuje tu częściowa forma ochrona fragmenty lasów liściastych naturalnego pochodzenia (olchy, jesiony, klon, jawor, grab, wiąz, lipa).

Szczególnie efektownie prezentuje się 200-letni drzewostan dębowy- ponoć unikat w skali kraju. Mamy tutaj 7 gatunków roślin chronionych  podkolana białego (Platanthera bifolia), marzanki wonnej (Asperula odorata), wawrzynka wilczełyko {Daphne mezereum) i kosaćca żółtego (Iris pseudacorus).

AUTOSTRADA A4 (E40) przecinamy– jedziemy dalej drogą woj. 401, oddaną do użytku po remoncie w X 2008r.

KOLNICA – gotycki kościół pw. św. Wawrzyńca. Św.

Wawrzyniec to diakon i męczennik chrześcijaństwa w III w. (zmarł 10.08.258r.). Pochodził z Hiszpanii, poniĂłsł męczeńską śmierć w Rzymie na via Tiburtina – na rozĹźarzonej do czerwoności kracie (ruszcie). W ikonografii to jego atrybut, jak teĹź palma, księga, otwarta szafka. Przed śmiercią zażądano od niego wydania skarbĂłw kościoła, ktĂłrymi zarządzał. Kult świętego datuje się od IV w. Patron ubogich, piekarzy, kucharzy, bibliotekarzy, przewodnikĂłw sudeckich, ratownikĂłw GOPR. Chroni od poĹźarĂłw, pomaga w chorobach reumatycznych i poparzeniach. Święto liturgiczne obchodzone 10 sierpnia, patron Hiszpanii, Norymbergii, Wodzisławia Śl.

RÓWNINA GRODKOWSKA – poruszamy się po niej.

Na jej terenie leĹźy gmina GrodkĂłw, ok.20 tys. ludzi, brak przemysłu ciężkiego, rolniczo-przyrodniczy charakter, (lasy zajmują ponad 14% -4100 ha). Niegdyś prawie kaĹźda miejscowość posiadała zamek, pałac, dworek, zajazd, młyn, kościół, duĹźo wiatrakĂłw. Miejscowości takie jak BąkĂłw (obok dawnej plebanii znajduje się średniowieczny granitowy stół sędziowski z dwoma siedziskami i pręgierzem pokutnym), Gałążczyce, Kopice z ruinami pałacu Franken – SierstorpffĂłw i SchaffgotschĂłw, JędrzejĂłw z pałacem neoklasycystycznym warte są odwiedzenia ze względu na godne obejrzenia zabytki, rĂłwnieĹź Nową Wieś Małą (Nova Villa) leżącą na granicy pow. brzesko – nyskiego, wzmiankowana w 1250r,ktĂłrej dzierĹźawcą był m.in. w XX w. Herbert Petzold – właściciel fabryki cukru w Brzegu, Głębocko ze skansenem państwa Drozd, nazywane Gminnym Zakopanem, Jeszkotle, Sulisław – pałac w stylu angielskiego gotyku, obecnie hotel 5-gwiazdkowy i baza na Euro 2012, 120 miejsc, pełen komfort, prywatny inwestor, boiska treningowe, wcześniej własność cesarza Wilhelma I, Miejscowość przekazana w nagrodę za walki z Napoleonem feldmarszałkowi Grafowi York von Wartenberg.

WOJSŁAW – przed kościołem stoi kamienny krzyĹź pokutny (pojednania) z czasĂłw średniowiecznych. Postawił go tam młodzieniec, ktĂłry po ceremonii ślubnej, strzelając na wiwat, zastrzelił przez przypadek właśnie poślubioną Ĺźonę.

GRODKÓW – JĂłzef Elsner 1769-1845, twĂłrca oper o tematyce historycznej, dyrygent, teoretyk muzyki, pedagog (m.in. nauczyciel Chopina)

 

NYSA 

KATEDRA, KANCELARIA: oprĂłcz wtorkĂłw 9-12, 16-18, tel.77/4332505( WC)

SKARBIEC : 609064720, wstęp 5 zł

KOŚCIÓŁ św. Piotra i Pawła: msze w niedz. 7.00, 9.00, 10,30 (16.oo-maj, październik)

Sobota-17.30, inne 18.00, zwiedzanie: 77/4484024 / 501486134

MUZEUM- 30 kpl. słuchawek, wc-parter, czynne od 10.00, sobota bezpłatnie,Izba Czarownic (parter na prawo) – zawsze bezpłatnie

BASTION św. JADWIGI –ul.Piastowska,wstęp 2 zł/os, przewodnik 607058277 – cena do ustalenia, tel.77/4334971, 602654128 Czynny w weekendy X-V 8.oo-16.00, pozostałe m-ce 10-18

Jedziemy do Nysy – miasta nad Nysą Kłodzką, trzeciego pod względem znaczenia ośrodka gospodarczego i kulturalnego Opolszczyzny. Najstarsza wzmianka o mieście pochodzi z 1155 r. Była to słowiańska osada związana z kasztelanią w Otmuchowie. Od końca XIII w. do 1810 r. była w posiadaniu biskupĂłw wrocławskich. 1223r. – lokacja na prawie flamandzkim – bo osadnicy z tego kraju – za rządĂłw biskupa Wawrzyńca, (to wyjątek, bo większość miast lokowano na prawie magdeburskim), od 1290 stolica biskupiego Księstwa Nyskiego (od XIV we władaniu czeskich LuksemburgĂłw) W XV w. miasto musiało juĹź mieć swoją renomę, bowiem w prestiĹźowej w owych czasach „Historii świata” Hartmanna Schedela, wydanej w 1493r. w Norymberdze, to właśnie Nysa znalazła się obok Wrocławia i Krakowa jako jedno z trzech miast polskich wśrĂłd 116 widokĂłw miast Ăłwczesnego świata. Biskupi wrocławscy fundowali w mieście kościoły, sprowadzali doń zakony, troszczyli się o rozwĂłj szkolnictwa i kultury, a w 2 połowie XVII w. zainicjowano przebudowę i rozbudowę miasta w stylu barokowym. To wszystko sprawiło, Ĺźe Nysa zyskała miano “Śląskiego Rzymu” ( 12 kościołów), w dobie Odrodzenia – „Śląskich Aten”. Biskup Ludwik von Pflaz – Neuburg miał w Nysie do swojej dyspozycji jezuicki ośrodek sztuki barokowej (architekt Andrea de Quadro, Michał Klein, Joachim Peter Dobler (Topler) – budowniczy miejski Nysy od 1679r.) biskup posiadał bogata, specjalistyczną bibliotekę, a niej tzw. wzorniki, ktĂłre drukowano w Europie, a na ktĂłrych wzorowali się Ăłwcześni budowniczowie miasta.

Wybitni nysanie bądĹş związani z miastem – Michał Korybut Wiśniowiecki – krĂłl polski (1669- 1672 – abdykował), odkrywca plam na Słońcu – Krzysztof Scheiner, zoolog, załoĹźyciel Parku Serengeti w Afryce Bernard Grzimek, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny – Konrad Emil Bloch, Josef von Eichendorf’ niemiecki poeta romantyczny.

W XVI w. przebudowano system obronny miasta na bastionowy w typie szkoły staro i nowo włoskiej – zbudowano tu 7 bastionĂłw. W 1643r .mury przebudowano w systemie staro holenderskim, a ilość bastionĂłw zwiększono do 10. Do dziś zachował się bastion św. JADWIGI. Fryderyk II-krĂłl Prus zamienił miasto w twierdzę. Zadanie to wykonał holenderski inĹźynier Gerard Cornelius Walrave w latach 1741-1758. O potędze fortyfikacji świadczy fakt, Ĺźe podczas wojen napoleońskich w 1807 r. miasto, ktĂłrego obroną dowodził gen. Jan Filip von Weger, broniło się przez 114 dni i skapitulowało po wyczerpaniu się Ĺźywności i amunicji. Do dziś zachowało się 50 % fortyfikacji. w 1945 r. Nysa była wielką kupą gruzĂłw i dotychczas wraca do czasĂłw swej świetności.

„NYSKA RIWIERA” – zbiornik retencyjny wybudowany w 1971 r. na rzece Nysa Kłodzka o pow.22 km2

BASTION św. JADWIGI –   umocnienia habsburskie – jeden z 10 bastionĂłw, do 1758 r. na dziedzińcu stał budynek magazynu sprzętu artyleryjskiego, 1807- podczas oblężenia napoleońskiego funkcjonowało tu laboratorium przygotowujące amunicję,

1879- więzienie jeńcĂłw francuskich, koniec XIX w. – koszary, w czasie PRL-u mieściły się tu hurtownie spoĹźywcze (ziemniaki, biała kapusta), rewitalizacja zakończona w maju 2008 r. Kosztowała 12 mln zł. Bastion i Fort Wodny znalazły się w gronie 42 najwybitniejszych w Europie decyzją jury „TERRA INCOGNITA” -  (program UE, ktĂłrego celem jest zachowanie i promocja budowli ziemnych w Europie).

W 2009 r. –„Najlepsza przestrzeń publiczna woj. opolskiego” – nagroda.

 

WC –Muzeum/ plebania katedry/ ul. Emilii Gierczak (płatny) – obok k. Piotra i Pawła, czynny I-IV, X-XII 8-19, weekendy 9-17/ V-IX 8-20, weekendy 9-19/ Bastion św. Jadwigi – rest.”Kazamaty” od 11,00,

Info Turystyczna codziennie 8-16/ Aleja Lompy (obok „Lwowiaków”)

PARKINGI – Rynek , ul. W.Pola (lewa strona bastionu), ul. Racławicka – obok PKP za taksówkami

Warto zwrócić uwagę na dwa nazwiska osób związanych z Nysą:

Postać Marii Luizy Merkert. Za jej sprawą Nysa została pierwszym miastem w pond tysiącletnich dziejach chrześcijaństwa na Śląsku, w ktĂłrym odbyła się uroczystość beatyfikacji. Urodziła się 21 wrzesnia 1817 r. w Nysie w rodzinie mieszczańskiej. W młodości pielęgnowała chorą na gruĹşlicę matkę, a po jej śmierci razem ze swoją siostrą Matyldą, szkolną przyjaciółką Franciszką Werner dołączyły do Klary Wolf i rozpoczęły działalność charytatywną. Był rok 1842. Z tej grupy w 1850 wyłoniło się najpierw Stowarzyszenie siĂłstr św. ElĹźbiety, a w 1859 zgromadzenie zakonne, ktĂłrego pierwszą przełoĹźoną generalną została Matka Maria Merkert. Całkowicie oddała się działalności apostolsko – charytatywnej. Jak mĂłwiła: ”chcemy tylko dobrze czynić, wszystkich kochać w Bogu, a jeśli juĹź nic nie będziemy mogły uczynić, wtedy pozostanie nam jeszcze modlitwa”. Zmarła w opinii świętości 14 listopada 1872 r. w Nysie. Pochowana na Cmentarzu Jerozolimskim w Nysie.

Na tym samym cmentarzu pochowano JĂłzefa von Eichendorffa – najbardziej znanego śląskiego poetę romantycznego, ktĂłry urodzony w 1788 r. Łubowicach pod Raciborzem, od 1855 roku aĹź do śmierci w listopadzie 1857r. Ĺźył z Ĺźoną w Nysie. Miał duĹźo wspĂłlnego z polska kulturą i z Polakami. Świadectwo ślubu jego rodzicĂłw zostało spisane po polsku, dobrze mĂłwił po polsku, a w spuściĹşnie literackiej poety moĹźna napotkać motywy zaczerpnięte z historii i kultury polskiej. Napisał m.in. wiersz „Polak”.

 

TRASA NYSA – GŁUCHOŁAZY– 20 km, nr 411

GŁUCHOŁAZY

Szachownicowy układ urbanistyczny miasta (XIII w) z czasów lokacji – rynek prostokątny i 10 ulic oraz biegnące łukowo ulice wzdłuż murów miejskich. Taki  układ miast wzorowany był rzymskich obozach wojskowych.

Mikroklimat miasta –osłonięty od wiatrów, wyrównana temperatura, brak skoków ciśnienia i wilgotności, powietrze nasycone olejkami eterycznymi i żywicznymi. Słabo zmineralizowane wody odkryli jezuici, sprowadzeni tu w 1623 r.przez arcyksięcia austriackiego i biskupa wrocławskiego Karola.

Metody ks. Sebastiana Kneippa: kapiele ziołowe w wywarach z owsianej słomy, siana, w piasku i na rozgrzanych kamieniach.

JARNOŁTÓWEK

980 mieszkańcĂłw, wieś połoĹźona w Dolinie Złotego Potoku. Pierwsza wzmianka 1268r. jako Arnolddorf ( Arnold-osadnik i 1.sołtys). Wieś należąca do biskupĂłw  wrocławskich. Wydobywano tu złoto, odbywały się procesy czarownic, epidemia dĹźumy w latach wojny 30-letniej, powodzie, szczeg. 1903r. – przybyła tu wtedy cesarzowa Niemiec Augusta Wiktoria. Kościół neogotycki św. Bartłomieja, pierwotnie XV w., przebudowany 1753-4 w stylu barokowym, zniszczony powĂłdĹş 1903-rozebrany. DwĂłr 1339 r.,obecny z 2.połowy XIX w.(z XVI w. fosa i fragment murĂłw). Pomnik św. Jana Nepomucena (1348 -1393)- patrona tonących, zakonu jezuitĂłw, spowiednikĂłw, dobrej sławy i szczerej spowiedzi.

 

GÓRY OPAWSKIE

To niewielkie pasmo SudetĂłw Wschodnich połoĹźone na granicy z Republiką Czeską. Są częścią, połoĹźonego niemal w całości w Czechach, pasma JesieninĂłw. Po czeskiej stronie GĂłry Opawskie nazywane są ZLATOHORSKĄ VRCHOVINĄ i rozciągają się od Głubczyc po dolinę Białej Głuchołaskiej i miasto Jesienik. Powierzchnia polskich GĂłr Opawskich wynosi 30 km2. GĂłry tworzy kilka masywĂłw. Od zachodu GĂłra Parkowa (inaczej Chrobrego – nazwę tę wprowadził, mimo oficjalnej, pierwszy polski burmistrz miasta po wojnie, znany działacz śląski Szymon Koszyk).

Tworzą ją trzy kulminacje – Przednia Kopa 495 m (u stĂłp leżą Głuchołazy), Średnia Kopa (535 m), Tylna Kopa (535 m). Inne znane gĂłry to Biskupia Kopa (889m), po czesku Biskupska Kupa i Srebrna Kopa (785m), Długota (449m). Z faktem nadania tych terenĂłw biskupom wrocławskim w 1474r. wiąże się nazwa Biskupia Kopa, zwana najpierw Biskupią Kępą, Biskupią Kapą, a w średniowieczu nazwa gĂłry brzmiała Oser . RĂłwnieĹź nazwa Srebrna GĂłra ma swoje historyczne uzasadnienie w eksploatacji kruszcĂłw złota i srebra. Najstarsza wycieczka na Kopę miała miejsce w 1797r. Turystą był minister ,później radca kamery pruskiej z Malborka, ktĂłry sam wszedł na szczyt gĂłry, a nie wniesiono go na specjalnie skonstruowanym fotelu, jak to było w zwyczaju. W 1742 roku na szczycie gĂłry ustanowiono granicę prusko – austriacką, ktĂłra do tej pory stanowi granicę, obecnie polsko-czeską. Biskupia Kopa – tam wieĹźa, sympatyczny Czech Mirek Petrik serwuje piękne widoki ze szczytu wieĹźy (pierwsza połowa XIX w. – drewniana, 1898 r. murowana staraniem Sekcji Morawsko-Śląskiego Towarzystwa Sudeckiego w Zlanych Horach jako ”Warta Franza Jozefa”. Pierwsze schronisko gĂłrskie powstało w 1893 r. przyciągajace „wędrownych gĂłrskich”, jak wtedy nazywano turystĂłw. W 1922 zbudowano niemieckie schronisko, a w latach 1926-27 nastąpiła jego przebudowa i otwarcie pod nazwą „Schronisko Śląskie”(Schlesierbaude). Po wojnie otrzymało nazwę „Ślązaczka”, a od 1965 r. – Bohdana Małachowskiego, wybitnego działacza turystyki gĂłrskiej PTTK, przyrodnika z Krakowa.

Biskupia Kopa to najcenniejszy przyrodniczo i krajobrazowo fragment GĂłr Opawskich. Masyw Kopy budują skały osadowe z okresu dewońskiego (piaskowce i łupki fillitowe zwane dachĂłwkowymi. Po ich eksploatacji pozostały Gwarkowa Perć, Piekiełko, Morskie Oczko. Stoki Kopy porastają naturalne lasy bukowe i grądowe oraz nasadzone przez człowieka lasy świerkowe, głównie w partiach szczytowych .Tylko na szczycie rośnie zagroĹźony wyginięciem gatunek flory – jaskier platanolistny.

Warto wspomnieć o przełomie Białej Głuchołaskiej 2,5km i dolinie Złotego Potoku 4 km od JarnołtĂłwka do Pokrzywnej (d. Zwierzyniec).  Nazywane „Złotymi GĂłrami” – udokumentowane wydobycie złota juĹź w XIII w. – sprowadzono tu osadnikĂłw z Turyngii i Frankonii, ktĂłrzy posuwając się wzdłuĹź Doliny Białej Głuchołaskiej, Złotego Potoku i Sarniego Potoku, wydobywali złoto. w 1590 i 1591 r. wydobyto kawałki kwarcu przerośnięte Ĺźyłą złota o wadze 1,308 kg i 1,783 kg, ktĂłre podarowano cesarzowi Rudolfowi II (rysunki brył w Muzeum w Zlanych Horach). W ciągu 250 lat eksploatacji wydobyto 2800 kg złota (ponad 11 kg złota rocznie).

 

PARK KRAJOBRAZOWY „GÓR OPAWSKICH”

Powołany w 1988r. od granic Głuchołaz po wieś Dębowiec na wschodzie – 5033 ha obejmuje płn.stoki GĂłr Opawskich i ich przedgĂłrze, 75% las mieszany. LeĹźy na terenie gmin Głuchołazy, Prudnik i Lubrza. Trzy rezerwaty przyrody – „Cicha Kotlina” 60 ha w masywie B.K. , „Las Bukowy” (G.Chrobrego 18 ha), „Nad Białką” 9ha . Mamy tu star sztolnie po wydobyciu złota, w nich nietoperze, podkowiec mały (rzadki gatunek – je trzy razy wiecej niĹź sam waĹźy), 23 gat. chronione, 7 pomnikĂłw przyrody oĹźywionej (lipy drobnolistne, topala biała daglezja zielona, 15 płazĂłw, 105 gat.ptakĂłw, 8 gat. nietoperzy.14 gat.drzew.

Sieć szlakĂłw turystycznych liczy 75 km (główny czerwony – z Głuchołaz do Prudnika liczy 35,6 km.

 

KONKURS WIEDZY

1 Budowla „nigdy nie dokończona” – ktĂłrej dotyczy ten termin ? (dzwonnica Nysa)

2 Nysa to „Śląski Rzym” – dlaczego? ( 12 kościołów)

3 Wymienić „Przystanki Jakubowe” w bazylice (portal, obraz gaszenia pożaru Nysy, kaplica św. Jakuba (siódma po prawej), relikwiarz z figurą,

4 Zigenhals to dawna nazwa ….(m.Głuchołaz)

5 Opisać dokładnie herb Głuchołaz

6 Śląski Rembrandt” to … (malarz Michał Willmann)

7. Wymienić atrybuty św.Jana Nepomucena (5 gwiazd, ktĂłre pojawiły się nad wodą po jego śmierci, język w kielichu – symbol tajemnicy spowiedzi),

8. Wymienić atrybuty św.Wawrzyńca – (ruszt, pochodnia)

9. Podać nazwiska twĂłrcĂłw leczenia wodą (kąpiele lecznicze) – Vincent Prissnitz, ks. Sebastian Kneipp – twĂłrca leczenia w wywarze z igliwia sosnowego i miazgi drzewnej), dr Sappelt w sanatorium „Franzenbad” w Zigenhals i dr Florian z sanat. ”Ferdinandsbad”- zwalczanie reumatyzmu, chorĂłb układu nerwowego, nad- i niedociśnienia) – metoda: chodzenie boso po rosie, po śniegu, kąpiele słoneczne

10. ”Cukmantel” to dawna nazwa (miasta Zlate Hory)

11. Czeskie ”Nebeska laska” znaczy po polsku.. (miłość nie z tej ziemi)

12. Patron szczerej spowiedzi to …..(Jan Nepomucen)

13. ”Śląskie Ateny” – nazywano tak miasto… (Nysę w dobie Odrodzenia)

14. Płynie przez Jarnołtówek ( Złoty Potok )

15. Jaki minerał wydobywano w okolicach Głuchołaz i Zlanych Hor (złoto)

 

 ZLATE HORY– 420 m.n.p,m. osada gĂłrnicza 1220r. dawniej Cukmantel,

odkrycie przez kolonistów biskupich pokładów złota, własność biskupa wrocławskiego. Tereny te sąsiadowały ze świeckimi posiadłościami margrabiego morawskiego Władysława Henryka, który zajął osadę i począł wydobywać złoto. Biskup Wawrzyniec w zakolu Białej Głuchołaskiej wzniósł Osadę i zamek Zigenhals. Od południa ogranicza miasto grzbiet Pricny Vrch 975m ,od wschodu B Kopa.

W okolicy ruiny zamkĂłw Edekstein, Leuchtenstein, Kobratejn – elementy systemu obrony kupieckich szlakĂłw z Ołomuńca do Wrocławia.

Rynek – typu ulicowego, rząd zabytkowych kamieniczek.

Najciekawszy barokowy budynek Starej Poczty z 1698 r.(muzeum). Przed ratuszem barokowa figura św. JĂłzefa . Na ścianie hotelu tablica upamiętniająca miejsce narodzin E. Vitzowej – matki wiedeńskiego kompozytora romantycznego Franciszka Schuberta

Po wojnie miasto podupadło. Ostatni wagonik wyjechał z kopalni 17.12.1993 r.

Od 1996r. – mistrzostwa Europy w Płukaniu Złota. Cesarska Straż Miejska rekonstruuje bitwę z 1779 roku między Prusakami a Austriakami.

Kościoły Wniebowzięcia i św.Krzyża., zbiornik wody 7 ha.

Zlotorudne Młyny- 2 km od miasta skansen gĂłrniczy, replika średniowiecznych sztolni oraz ścieĹźka edukacyjna „Dolina Straconych Sztolni” (parking obok przejazdu kolejowego) Sanktuarium Marii Panny WspomoĹźycielki (Panna Marie Pomocna). Wzmiankowane w 1647 roku jako ofiara za ocalenie matki i jej dzieci w wojnie 30-letniej. Zrazu drewniana kaplica, od 1841 r. murowany kościół – w nim obraz namalowany na wzĂłr Madonny Cranacha Starszego. W 1973 r. zniszczony.1990r . odbudowa. Poświęcony Marii Pannie Opiekunce Ĺťycia.