udostępnij:
Obchodzimy 163-tą rocznicę wybuchu Powstania Styczniowego. W tym roku mamy 200 rocznicę urodzin Romualda Traugutta najbardziej znanego przywódcy powstania 1863. Z tej okazji mieszkańcy Wrocławia i pobliskich miast licznie uczestniczyli w obchodach rocznicowych. W kościele pw. św. Elżbiety odprawiona 25 stycznia 2026 została odprawiona uroczysta Msza św. w asyście pocztów sztandarowych. Uroczystość uświetniły sztandary Związku Piłsudczyków Oddział we Wrocławiu, Związku Piłsudczyków RP, Solidarności Walczącej, grup rekonstrukcyjnych oraz pocztów reprezentujących szkoły i stowarzyszenia:
W uroczystości uczestniczyli m.in. przedstawiciele Związku Sybiraków, Towarzystwa Edukacji Historycznej i Patriotycznej Semper Fidelis i Stowarzyszenia Historycznego Gloria Victis Stowarzyszenia Pamięci Zesłańców Sybiru. Wśród obecnych byli też członkowie Klubu Gazety Polskiej we Wrocławiu oraz przedstawiciele Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Koła w Brzegu.
Uczestnicy uroczystości licznie zgromadzeni wrocławianie, przedstawiciele władz województwa i samorządowych oraz innych instytucji w asyście orkiestry wojskowej i kompani honorowej Wojska Polskiego przeszli pod Uniwersytet Wrocławski.
Dalsze uroczystości odbyły się pod tablicą upamiętniającą 12 powstańców styczniowych, którzy zginęli w czasie insurekcji 1863 roku. Wśród przybywających spoza kordonów zaborczych powstańców znaleźli się także polscy studenci Uniwersytetu Wrocławskiego. Było ich kilkudziesięciu, a 12 z nich poległo. Byli to: Ignacy Gosk, Zygmunt Kucharski, Karol Liebelt, Nikodem Maryański, Celestyn Milewski, Wacław Neustuppe, Artakserkses Pągowski, Ignacy Plewiński, Lucjan Smyt, Franciszek Szrajer, Kazimierz Unrug i Kazimierz Zimmerman. Od 63 lat ich pamięć uwiecznia tablica wmurowana w ścianę gmachu głównego uczelni w setną rocznicę wybuchu Powstania Styczniowego.
Wojskowa asysta
Delegacje poszczególnych środowisk złożyły wiązanki biało-czerwonych kwiatów. Uroczystość na placu Uniwersyteckim rozpoczęła się od odśpiewania hymnu narodowego. Przed tablicą była pełniona asysta wojskowa wystawiona przez 10 Wrocławską Brygadę Łączności.
W wystąpieniach w czasie uroczystości ks. dr Adam Szpotański przestrzegał przed podziałami społecznymi w Polsce. One, jak mówił, prawie zawsze prowadziły do utraty niepodległości.
Przed tablicą upamiętniającą 12 poległych insurgentów profesor Krzysztof Rozpondek prezes wrocławskiego Związku Piłsudczyków przypomniał historię obchodów w czasie kolejnych rocznic, a swoje wystąpienie zakończył powstańczym zawołaniem: Boże zbaw Polskę.
O bohaterstwie powstańców
wspominał Robert Olkiewicz rektor Uniwersytetu Wrocławskiego. Walkę powstańców i jej ponadczasowość przypomniał Kamil Dworaczek dyrektor wrocławskiego Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej.
Damian Mrozek ze Związku Piłsudczyków RP Oddział Psie Pole przypomniał związki powstańców z Wrocławiem. Dzieci i wnuki powstańców kontynuowały ich tradycję oraz walkę o niepodległość już w XX wieku w strukturach Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej. W czasie uroczystości osobom najbardziej zaangażowanym w popularyzację historii i działalność patriotyczną zostały wręczone medal i pamiątkowe ryngrafy.
Oryginalne pamiątki
Uroczystościom towarzyszyła ekspozycja oryginalnych pamiątek. Biżuteria, krzyżyki, broszki oraz różne przypinki z czasów powstania i okresu poprzedzającego wybuch styczniowej insurekcji. Wystawę przygotowało Stowarzyszenie Wrocławskich Kolekcjonerów. Wydarzenie zostało zorganizowane przez wrocławski oddział IPN i Związek Piłsudczyków na czele z prezesem prof. Krzysztofem Rozpondkiem.
Warto przypomnieć, że Marian Langiewicz jeden z przywódców powstania studiował na Uniwersytecie Wrocławskim. Poeta i publicysta epoki pozytywizmu Adam Asnyk, członek władz powstańczych w 1863 roku jeszcze przed wybuchem powstania mieszkał przez niespełna rok we Wrocławiu. Działał on w działającym na Uniwersytecie Towarzystwie Literacko -Słowiańskim. W 1871 r. powstał utwór “Miejmy nadzieję”, który nawet po upadku powstania miał dawać Polakom nadzieję na odzyskanie niepodległości.
Bilans zmagań
Podczas Powstania Styczniowego w ponad 1200 potyczkach i bitwach poległo blisko 20 tys. powstańców. Ponad 40 tys. objęły wyroki śmierci i więzienia. Około 10 tys. bojowników zdołało przedostać się poza granice Imperium Rosyjskiego i uniknąć kaźni. Stracenia, zesłania na Syberię i konfiskaty majątków dotknęły nie tylko szlachtę stanowiąca przez wieki “naród polityczny”. Przedstawiciele pozostałych stanów społecznych rozpoczynały swoją drogę ku pełnej świadomości narodowej i obywatelskiej. To tragiczne wspólne doświadczenie bardzo przyczyniło się do budowy nowoczesnej tożsamości narodowej. Ukształtowało patriotyzm kolejnych pokoleń Polaków, którzy w 1018 r. zdołali odbudować niepodległe Państwo Polskie. Oficjalnym symbolem powstańców był herb Rzeczypospolitej Trojga Narodów: Orzeł Korony, Pogoń Litwy i Archanioł Rusi. Reakcją na Powstanie były surowe represje ze strony Rosjan.
Wiktor Krzewicki
