Bardzo wiele osĂłb, ktĂłre gotowanie i pichcenie w kuchni traktuje z naleĹźnym pietyzmem hobbysty i pasjonata ma w swoich domowych ksiÄ Ĺźkach kucharskich powtykane, gdzieĹ wyciÄte z gazety lub zapisane na skrawku papieru stare receptury, ktĂłre od kogoĹ dostali… I bardzo czÄsto okazuje siÄ, Ĺźe te wĹaĹnie Ĺwistki stanowiÄ dla nas najgorÄcej kultywowanÄ tradycjÄ kulinarnÄ … Czasem w przypĹywie robienia porzÄ dkĂłw lÄ dujÄ one skwapliwie przepisane do zeszytu, a czasami tkwiÄ tak caĹymi latami zatkniÄte przed tylnÄ okĹadkÄ jakiejĹ szacownej ksiÄgi. PoniewaĹź kocham stare kucharskie ksiÄ Ĺźki – ciÄ gle coĹ w nich znajdujÄ, zwĹaszcza receptury zatkniÄte tam, ot tak -“na waleta”.
Oto kila starych przepisĂłw wyszperanych ze starych gazet i poradnikĂłw kulinarnych – moĹźna by rzec staroĹwieckich i wĹaĹnie ich urok na tym polega, Ĺźe odnoszÄ siÄ do innych realiĂłw codziennych zakupĂłw i dostÄpnych dla “przeciÄtnego zjadacza chleba” skĹadnikĂłw. Ale mimo to, warto siÄ nad nimi pochyliÄ, bowiem oddajÄ kulinarne upodobania lat minionych – niektĂłre z poczÄ tku ubiegĹego stulecia. Wyboru dokonaĹam subiektywnie – majÄ c na uwadze, by dawaĹy siÄ wykorzystaÄ takĹźe i dziĹ. Naturalnie – nie sposĂłb np. upiec prosiaczka nie majÄ c odpowiedniego pieca, a i o prosiaczka dzisiaj nie tak Ĺatwo, no chyba, Ĺźe …. w dobrej restauracji …
Przepisy
CielÄce ozorki w sosie
ParÄ ozorkĂłw cielÄcych, obgotowanych i obciÄ gniÄtych z bĹony, gotuje siÄ w wodzie z jarzynami tak, aby po ugotowaniu maĹo tylko rosoĹu zostaĹo. ParÄ pomidorĂłw (obecnie z konserw) dusi siÄ z cebulkÄ i masĹem, zasypuje ĹyĹźkÄ mÄ ki i zalewa rosoĹem z pod ozorkĂłw, nastÄpnie przeciera siÄ wszystko przez sito, dorabia smak solÄ , szczyptÄ cukru oraz sokiem cytrynowym lub octem, wkĹada pokrajane w skoĹne pĹatki ozorki i zaciÄ ga jeszcze raz na ogniu.
Ĺliwki w cieĹcie
Ĺliwki suszone, namoczone w wodzie z cukrem przez noc, osÄ czone z wody, przekroiÄ z jednej strony, potem wyjÄ Ä pestkÄ, a na jej miejsce wĹoĹźyÄ kawaĹek orzecha lub migdaĹa. (NastÄpnie macza siÄ je w cieĹcie trochÄ gÄstszym niĹź na naleĹniki, smaĹźy na maĹle i podaje otaczane w cukrze miaĹkim z cynamonem lub czekoladÄ .
SaĹata z kapusty
GĹĂłwkÄ biaĹej kapusty skrajaÄ cienko, rzuciÄ na wrzÄ cÄ wodÄ, gotowaÄ przez 5 minut, odcedziÄ wodÄ, zalaÄ na nowo gorÄ cÄ wodÄ , posoliÄ i gotowaÄ dalsze 5 minut, wyrzuciÄ na durszlak. Na salaterce utrzeÄ majonez z surowego şóĹtka i ĹyĹźki oliwy dodawanej po kropli, dodaÄ ĹyĹźkÄ octu, ĹyĹźkÄ gÄstej Ĺmietany, szczyptÄ soli i cukru, wymieszaÄ z kapustÄ .
Dorsz
Morska ryba staje siÄ u nas coraz bardziej popularnÄ . WaĹźnÄ rzeczÄ jest natarcie ryby sokiem cytrynowym. Tak przyprawionÄ rybÄ kraje siÄ w dzwonka, panieruje w jajku i buĹce i smaĹźy na maĹle. DoskonaĹy jest teĹź dorsz gotowany w wodze osolonej i zakwaszonej octem, posypany siekanym jajkiem i polany masĹem.
Kompot z pomaraĹcz i jabĹek
PomaraĹcze obrane i pokrajane w cienkie plastry i jabĹko w drobny makaron, kropi siÄ rumem i zalewa syropem nagotowanym z 5 dkg cukru. UdusiÄ w kilka ĹyĹźek wody i cienko obranej i pokrajanej skĂłrki z poĹowy pomaraĹczy. Przed wydaniem dobrze ostudziÄ.
Tort kakaowy
6 dekagramĂłw masĹa utrzeÄ na pianÄ, dodaÄ 15 dkg mÄ czki cukrowej, 3 dkg  kakao, 2 şóĹtka, 4 ĹyĹźki mleka, piane z biaĹek i 15 dkg mÄ ki. MÄ ka ma byÄ zmieszana z ĹyĹźeczkÄ proszku do pieczenia. Upieczony i wystudzony tort przekroiÄ oraz nasmarowaÄ marmoladÄ , ktĂłrÄ Â przyrzÄ dzamy w ten sposĂłb: 2 ĹyĹźki marmolady, 1 ĹyĹźkÄ mÄ czki cukrowej (cukru pudru) oraz jedno biaĹko uciera siÄ przez póŠgodziny, tj. tak dĹugo, aĹź siÄ utworzy gÄsta róşowa piana. PiankÄ tÄ pokrywa siÄ rĂłwnieĹź wierzch tortu.
Krokiety z móşdşków
MóşdĹźki obrane z bĹon udusiÄ na maĹle z cebulkÄ â dodaÄ 10 dkg pieczarek posiekanych i osobno w maĹle uduszonych, wymieszaÄ, zawijaÄ w naleĹniki, panierowaÄ w jajku i buĹeczce i szybko z obu stron obsmaĹźyÄ.
Selery faszerowane z grzybami
Z Ĺredniej wielkoĹci selerĂłw ugotowanych w sĹonej wodzie, Ĺcina siÄ wierzchoĹki, wyĹźĹabia i nadziewa siÄ grzybami, ktĂłre namoczone przez noc gotuje siÄ i nastÄpnie przyprawia jak ĹwieĹźe. NapeĹnione selery polewa siÄ zrumienionym masĹem.
Zupa rumiana
UgotowaÄ rosóŠz 25 dkg miÄsa i tyleĹź koĹci. Osobno dusiÄ na maĹle róşne drobno pokrajane jarzyny, aĹź siÄ trochÄ zrumieniÄ ; po czym dolewaÄ po troszkÄ rosoĹu aĹź jarzyna zmiÄknie, nastÄpnie dodaje siÄ kawaĹek wĹoskiej kapusty pokrajanej drobno, trochÄ groszku zielonego z puszki oraz kilkanaĹcie drobnych gĹĂłwek brukselki osobno ugotowanej. Dolawszy resztÄ rosoĹu, wydaje siÄ z kremikiem jajecznym lub smaĹźonym groszkiem.
KURY W SOSIE FRICASSEÄ
MĹode kury szpikuje siÄ gÄstÄ mĹodÄ sĹoninkÄ i piecze w piecyku przy czÄstym podlewaniu masĹem, na jasnozĹoty kolor. Po upieczeniu kraje siÄ je przez pĂłĹ, nastÄpnie kaĹźdÄ poĹowÄ na trzy czÄĹci i ukĹada w rondlu. Na pozostaĹem maĹle robi siÄ jasnÄ zasmaĹźkÄ, zalewa ĹmietanÄ i zaprawia solÄ i szczyptÄ gaĹki muszkatuĹowej, a nastÄpnie tym zalewa.
UkĹada siÄ kury, sos zaĹ zaciÄ ga siÄ trzema şóĹtkami, tj. ubija siÄ aĹź siÄ znacznie podniesie i dobrze zgÄstnieje. CzÄĹciÄ sosu zalewa siÄ kury na pĂłĹmisku, resztÄ podaje w sosjerze. Krokietki z buĹki, ryĹźu lub ziemniaczkĂłw dodaje siÄ jako dodatek uĹoĹźone na obu koĹcach podĹuĹźnego pĂłĹmiska.
PROSIÄ PIECZONE
StóŠnoworoczny zastawia siÄ róşnymi emblematami szczÄĹcia. Poza doniczkami z czterolistnÄ koniczynÄ , saĹatami w postaci grzybka, kominiarzami z marcepana, zalicza siÄ teĹź do tych emblematĂłw nasza poczciwa Ĺwinka.
Nadzienie moĹźe byÄ róşne: z kaszy, buĹki z rodzynkami lub z pasztetu. Wybierzemy ten ostatni. Do farszu potrzebny nam bÄdzie 0,5 kg cielÄciny, duszonej na maĹle z cebulÄ wraz z wÄ trĂłbkÄ , sercem i pĹuckami prosiÄcia. Uduszone miÄso puszcza siÄ dwa razy przez mĹynek w raz z dwoma buĹkami rozmoczonymi w mleku, dorabia smak solÄ , pieprzem i gaĹkÄ , wbija 2 jaja, dodaje sos spod miÄsa, ktĂłrego powinno byÄ dobre póŠszklanki, potem uciera siÄ farsz pĹaskÄ ĹyĹźkÄ przez 10 minut. W koĹcu naleĹźy jeszcze do daÄ 10 dkg mĹodej sĹoniny , gotowanej i pokrajanej w kostkÄ. Farszem tak przygotowanym nadziewa siÄ prosiÄ, zaszywa skĂłrÄ, ukĹada na brytwannie grzbietem do gĂłry z podwiniÄtymi Ĺapkami, smaruje caĹe masĹem i wstawia do gorÄ cego pieca. NaleĹźy je czÄsto podlewaÄ masĹem, a gdy siÄ zacznie rumieniÄ, pocieraÄ piĂłrkiem, umaczanym w piwie z czego nabiera piÄknego koloru pomaraĹczowego.
ProsiÄ po winno siÄ piec 1â3 godzin. ChcÄ Â siÄ przekonaÄ, czy jest upieczone, naleĹźy wbiÄ kuchenny widelec w najgrubszÄ czÄĹÄ miÄsa, o ile wychodzi biaĹa wy mÄtny rosĂłĹ, naleĹźy piec dalej, bo miÄso surowe, jeĹźeli zaĹ wychodzi sam tĹuszcz, to znak, Ĺźe pieczeĹ gotowa. UwagÄ teĹź zwrĂłciÄ naleĹźy na Ĺapki i ogonek, ktĂłre, jako najcieĹsze, Ĺatwo siÄ przypalajÄ – naleĹźy je ochroniÄ natĹuszczonym papierem.
Pokrajane prosiÄ ukĹada siÄ na pĂłĹmisku w caĹoĹci, oblewa masĹem i ubiera wokoĹo mĹodÄ rzeĹźuszkÄ , endywiÄ lub jarmuĹźem. Oddzielnie podaje siÄ saĹatÄ majonezowÄ .
cdn.















Leave a Reply